Batman Universitesi Yasam Bilimleri Dergisi
www.yasambilimleridergisi.com
Cilt 1, Sayı 1  Ocak-Haziran 2012  (ISSN: 2147-4877, E-ISSN: 2459-0614)
Nuran Kılavuz

NO Makale Adı
1356291738 Chester Demir Yolu Projesi

Osmanlı İmparatorluğu topraklarında I. Dünya Savaşı öncesi birçok alanlarda yabancı
sermaye yatırımları yapılmış, bunların en önemli kısmını ise demir yolları sektörü
oluşturmuştur. Bu yatırımlar XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren genellikle İngiltere,
Fransa ve Almanya tarafından yapılırken, XX. yüzyılın başlarından itibaren hızlı bir emperyalizm
sürecine giren ABD de bu yatırımlara yönelmiştir.
Başlangıcı 1908’li yıllara kadar giden Chester Demiryolu Projesi, bir Amerikan şirketi olan
TheOttaman- American Development Company (OADC) tarafından Meclis-i Mebusan’a
sunulmuş ancak sonuçlanamamıştır. Bu projedaha sonra TBMM’detekrar gündeme gelmiştir.
Bu proje ile Sivas ile Van arasında Harput,Ergani, Diyarbakır, Bitlis’ten geçen geniş bir
hat ile bunu bir yandan Musul, Kerkük ve Süleymaniye’ye diğer yandan Adana yöresindeki
Yumurtalık ya da Süveydiye de Akdeniz’e bağlayacak yan hatların ve Yumurtalık veya
Süveydiye de bir limanın yapımı öngörülüyordu.
Özellikle zengin petrol bölgesi Musul’un Amerikan sermayesinin kontrolüne geçmesi
tehdidi, o bölgede çıkarları olan diğer sömürgeci devletleri rahatsız etmiştir. Bu çalışma
ile hem Meclis-i Mebusan’ın hem de TBMM’nin bu projeye yaklaşımı ve şirket tarafından
yapılan tekliflerle ilgili değerlendirmeler sunulmaya çalışılmıştır.