Batman Universitesi Yasam Bilimleri Dergisi
www.yasambilimleridergisi.com
Cilt 1, Sayı 1  Ocak-Haziran 2012  (ISSN: 2147-4877, E-ISSN: 2459-0614)
Hacali Necefoğlu, Azize Necefoğlu

NO Makale Adı
1356265742 Batman ve Yöresi Mimari Anıtlarında Kristalog rafik Motifler

Kristalografik motifler terimi ilk defa bilim literatürüne dahil eden Azerbaycanlı
kristalografi profesörü Hudu Memmedov Türk dünyasında yaygın olan böyle
motiflerin özelliklerini aşağıdaki gibi karakterize etmiştir: şekil sınırı şekil elemanları
sınırı ile biter; şekil elemanları azami derecede yoğun yerleşir; arka plan olmaz,
ya da arka plan şekil elemanına çevirirler; şekil elemanı çeşitliliğinden ve karmaşık
şekil alma kurallarının sayısından tasarruf edilir; simetri biçim oluşturmak için
kullanılmaz, ama motif oluştuğunda netice gibi meydana çıkar. Böyle motiflerdin
simetrileri doğal kristal maddelerin yapılarındaki simetriye benzerler. Kristalografik
motiflerin yapım ilkeleri kristallerin oluşum ilkeleri ile benzerdirler. Sade geometrik
çokgenlerden yapılmış motifler mimari anıtlarda çok yaygındır. Üçgen, kare, altıgen
gibi sade geometrik biçimlerden yapılmış motifler anorganik bileşiklerin bazılarının
kristal yapılarına denktirler. Arap harfleri ve ona benzer karmaşık figürlerden yapılmış
motifler ise organik maddelerin yapılarına benzerler. Her iki tür kristalografik
motifler Batman ve yöresindeki mimari abidelerde bol bol rastlanmaktadır. Bildiride
kristal yapıları ile kristalografik motifler arasındaki benzerliğin sebepleri, böyle motiflerin
tarihi, yayılma coğrafyası, etki alanları hakkında bilgi verilerek, Batman ve
yöresindeki mimari abidelerde yaygın olan kristalografik motif örnekleri görsel materyallerin
gösterimi ile ele alınacaktır. Ayrıca bu ve benzer motiflerin el sanatlarında
uygulanması somut örneklerle nümayiş ettirilecektir.