Batman Universitesi Yasam Bilimleri Dergisi
www.yasambilimleridergisi.com
Cilt 1, Sayı 1  Ocak-Haziran 2012  (ISSN: 2147-4877, E-ISSN: 2459-0614)
Fethi DEMİR

NO Makale Adı
1356265702 Batılılaşma İzleğinin Edebiyata Yansımaları Bağlamında Edward Said’in Şarki yatçılık Adlı Eseri

Türkiye’de 19. yüzyılda gelişen Batılılaşma politikalarıyla beraber filizlenen tartışmalardan
biri de oryantalizm konusudur. Doğu’nun Batılı bir perspektiften değerlendirilmesine,
özellikle Doğu dünyasının edebiyat, sanat, siyaset, kültür, din vb. birçok alanda kendi toplumuna
Batılı bir bakış açısıyla bakmasına dayanan oryantalizm, süreç içerisinde öyle dallanır
budaklanır ki aydınlar, sanatçılar, edebiyatçılar arasında bir suçlama ve eleştirme vesilesi haline
gelir. Özellikle Batı dünyasında beğenilen, Doğulu sanatçıların, aydınların ya da yapıtların
oryantalist bir söyleme angaje oldukları için ilgi gördüğü fikri, bir ön kabule dönüşür. Bu
bağlamda Batı dünyasında ilgi gören sanat ürünleri çeşitli boyutlarıyla irdelenerek bu yapıtlardaki
oryantalist unsurlar ifşa edilmeye çalışılır. Eleştirinin muhatabı konumundaki sanatçı,
edebiyatçı ya da yazar ise hemen bir savunma mekanizmasına bürünür ve oryantalist olmadığını
kanıtlamaya girişir. Böylece oryantalist olma/olmama durumu, Türkiyeli aydın, yazar,
sanatçı için doğru yerde durmanın, iyi ve nitelikli, özgün ürün vermenin turnusol kâğıdı haline
gelir. İşte tüm bu tartışmaların doğru anlaşılması, Batı dünyasının Doğu sanatına ve özellikle
de edebiyatına nasıl baktığının tespit edilmesi için işin en başına dönerek oryantalizmin
en önemli kuramcılarından Edward Said’in Şarkiyatçılık, Batının Şark Anlayışları adlı kült
yapıtında edebiyata dair değerlendirmelere bakmak elzem hale gelir.