Batman Universitesi Yasam Bilimleri Dergisi
www.yasambilimleridergisi.com
Cilt 1, Sayı 1  Ocak-Haziran 2012  (ISSN: 2147-4877, E-ISSN: 2459-0614)
Alper Gölbaş, Zeynel Başıbüyük

NO Makale Adı
1356123690 Anadolu Kültür Oluşumunda Tuzun Rolü

İnsanoğlunun yediği tek kaya olan tuz, çok eski dönemlerden beri besin maddesi
olarak kullanıla gelmekle birlikte, günümüzde aynı zamanda; önemli bir kimya ve
sanayi maddesidir. Tuzun mineral adı “halit”tir, saf haldeyken şeffaf-renksiz, doğada
bulunuş hali; gri, sarı, mavi, yeşil, turuncu renklerdedir. Sertliği 2.5, özgül ağırlığı
2.168 gr/cm3 dür. Tuz, doğada sıvı ve katı olarak bulunmakta, deniz, kaya, kaynak
ve göl olmak üzere dört şekilde çıkartılmaktadır. Tuz İnsanlık tarihinde önemli bir
figür olma özelliğini her zaman için korumuştur. Neolitik Dönem’de Anadolu’nun
büyük bir bölümünde yapıldığı belirlenen obsidyen ticaretinde takas amacıyla kullanılan
ürünler içerisinde bulunduğu bilinmektedir. Yazılı olarak belgelenmiş olan tuz
ticaretinin ise Hititler döneminde yapıldığı ve bunun kanun hükümlerine bağlandığı,
çivi yazılı tabletlerden anlaşılmaktadır. Daha sonraki dönemlerde Roma, Bizans, Selçuklu
ve Osmanlı Devletleri’nde önemli bir ticari meta olan tuzun Anadolu’daki bu
serüveni kültürel öğelere de yansımıştır. Tuzla ilgili çok sayıda atasözleri, deyimler
olmasının yanı sıra tuz, şiirlere ve şarkı sözlerine de konu olmuştur.