Batman Universitesi Yasam Bilimleri Dergisi
www.yasambilimleridergisi.com
Cilt 1, Sayı 2  Ocak-Haziran 2012  (ISSN: 2147-4877, E-ISSN: 2459-0614)
Atalay SÖKMEN, Figen TOSUN

NO Makale Adı
1356037072 Kültür ve Bitkilerde Bilimsel Adlandırma

İnsanoğlu düşünen ve kendisini biyolojik, kültürel ve ruhsal olarak tanımlayan
en gelişmiş canlı türüdür. İnsanı diğer canlılardan farklı kılan bu özellik gelenekler,
inançlar ve toplumsal yaşam kuralları yani kültür adı verilen bütünü oluşturmuştur.
İnsanoğlunun çevresiyle, daha geniş ifadeyle doğayla etkileşimleri, gözlemleri ve
deneyimlerinin etkileri, canlılarda ikili adlandırma (binominal nomenklatür) adı
verilen latince bilimsel adlandırma sisteminde de görülür. Örneğin; insanın latince
Homo sapiensis olarak adlandırılmasının özünde “zekası olan” veya “düşünen “
varlık olması yatar. Bitkilerde adlandırma da bu örneklere rastlanabilir. Çuha çiçeği
türlerine Primula sp. verilmesinin nedeni baharda ilk açan çiçekler olmalarındandır.
Punica granatum (nar) bitkisine, ticaret kültürü gelişmiş ve bu bitkiyi o dönemin
dünyasına tanıtan Fenikelerden dolayı bu isim verilmiştir. Yine dağ kekiği Origanum
“dağlara ait, dağların türü” anlamına gelir. Salvia (adaçayı) latince salveo- kurtarma
iyileştirme- anlamına gelir. Savaşta yaralanan Romalı askerlerin iyileştirilmesinde
bu bitkinin özütlerinin kullanılmasından dolayı bitkiye bu isim verilmiştir. Achillea
(civanperçemi) Truva savaşında yaralanan Aşil’in tedavisi için kullanıldığından bu
ismi almıştır. Bazı durumlarda yerel halk, bitkinin veya bitkisel bir kısmın görünümü
ile aktivitesi arasında bir benzerlik olabileceği düşünmüştür. Bu durum bazı adlandırmalarda
görülmektedir. Orkidelerden Orchis cins adı eski yunanda yumruları
tilkinin üreme organına benzediği ve afrodizyak olarak kullanıldığından dolayı bu
ismi almıştır. Bitkinin gen merkezi ve antik çağ halklarının da bu adlandırmaya katkıda
bulunmuştur. Bu sunumda, etimolojik alt yapıdan hareketle kültürün bilimsel
adlandırmaya etkisi amaçlanmıştır.